Çene Ağrısı Kulak Ağrısı Gibi Hissedilir mi?

Kısa Cevap: Evet, Hissedilebilir

Çene eklemi ve çiğneme kaslarından kaynaklanan ağrı, kulakta ya da kulağın derininde hissedilebilir. Kulak ağrısı şikâyetiyle hekime başvuran kişilerin bir kısmında kulakta bir sorun bulunmaz; bu durumlarda ağrının kaynağı çoğu zaman çevre yapılardadır ve çene eklemi bunların en sık akla gelenlerinden biridir.

Ancak bu yazının en önemli cümlesi şu: Kulak ağrısında ilk adım her zaman kulağın muayene edilmesidir. Kulak iltihabı, kulak kanalı sorunları ya da başka nedenler dışlanmadan, ağrıyı çeneye bağlamak doğru olmaz.

Neden Kulakta Hissedilir?

Komşuluk

Çene eklemi kulak kanalının hemen önündedir. Parmağınızı kulak deliğinin önüne koyup ağzınızı açıp kapattığınızda eklemin hareketini hissedebilirsiniz. Bu kadar yakın iki yapıdan gelen ağrıyı birbirinden ayırt etmek kişi için kolay değildir.

Ortak Sinir Yolları

Çene eklemini, çiğneme kaslarını ve kulağın bazı bölümlerini besleyen sinirler ortak yollar paylaşır. Beyin, bu bölgeden gelen ağrı sinyalinin tam olarak nereden geldiğini her zaman doğru ayırt edemez. Tıpta buna "yansıyan ağrı" denir: ağrı bir yerde oluşur ama başka bir yerde hissedilir.

Kaslar

Çiğneme kaslarında oluşan gergin ve hassas noktalar, ağrıyı kulak çevresine ve şakaklara yansıtabilir. Diş sıkan ya da gün içinde çenesini gergin tutan kişilerde bu durum daha sık görülebilir.

Çene Kaynaklı Kulak Şikâyetlerinde Neler Hissedilir?

Çene eklemi ve çiğneme kaslarıyla ilişkili olabilecek kulak şikâyetleri şunlardır:

• Kulağın içinde ya da önünde, künt veya sızlayıcı ağrı
• Kulakta dolgunluk ya da tıkanıklık hissi
• Çiğnerken, uzun konuşurken ya da esnerken artan kulak ağrısı
• Sabahları belirgin olan, gün içinde değişen ağrı
• Kulak ağrısına eşlik eden çene yorgunluğu, şakak ağrısı ya da tık sesi

Bu belirtilerde dikkat çeken ipucu, ağrının çene hareketleriyle ilişkili olmasıdır. Ağzınızı açıp kapattığınızda, sert bir şey çiğnediğinizde ya da dişlerinizi sıktığınızda kulak ağrınız değişiyorsa, çene eklemi de değerlendirilmelidir.

Kulak Çınlaması ve Baş Dönmesi

Bazı çalışmalar, çene eklemi rahatsızlığı olan kişilerde kulak çınlaması ve baş dönmesi gibi şikâyetlerin daha sık bildirildiğini gösteriyor. Ancak bu ilişki karmaşıktır ve bu şikâyetlerin çok sayıda başka nedeni vardır. Kulak çınlaması ya da baş dönmesi yaşıyorsanız, bunu çeneye bağlamadan önce kulak burun boğaz hekimine başvurmanız gerekir. Fizyoterapi bu durumlarda ancak hekim değerlendirmesinden sonra ve uygun görülürse, eşlik eden çene ve boyun şikâyetlerine yönelik olarak düşünülebilir.

Kulak mı, Çene mi? Ayırt Etmeye Yardımcı İpuçları

Kesin ayrımı muayene yapar, ancak bazı ipuçları hangi tarafa daha çok dikkat edilmesi gerektiği konusunda fikir verebilir.

Kulak Kaynaklı Bir Soruna Daha Çok Uyabilecekler

• Soğuk algınlığı ya da üst solunum yolu enfeksiyonu sırasında ya da sonrasında başlayan ağrı
• Kulaktan akıntı, ateş, işitmede azalma
• Kulak kepçesine dokunmakla ya da çekmekle artan ağrı
• Havuz ya da denizden sonra başlayan kulak kanalı ağrısı

Çene Eklemi ve Kaslarla İlişkili Olabilecekler

• Çiğnemek, uzun konuşmak, esnemek ya da dişleri sıkmakla değişen ağrı
• Sabahları belirgin olan ve diş sıkma öyküsüyle birlikte görülen ağrı
• Kulak önünde, eklem bölgesinde basmakla hassasiyet
• Çenede tık sesi, ağız açmada kısıtlılık ya da çenenin bir tarafa kayması
• Kulak muayenesinin normal çıkması

Bu ipuçları kendi kendinize karar vermeniz için değil, hekiminize ve fizyoterapistinize daha ayrıntılı bilgi verebilmeniz içindir. Çenenizden ses geliyorsa bunun ne anlama gelebileceğini Çenede Tık Sesi ve Kilitlenme yazısında okuyabilirsiniz.

Doğru Sıra: Önce Kulak, Sonra Çene

Kulak ağrısında önerdiğim yol şöyle:

1. Kulak muayenesi: Kulak burun boğaz hekimi ya da aile hekiminiz kulağınızı muayene eder. Enfeksiyon, kulak kanalı sorunları ve diğer nedenler değerlendirilir.
2. Diş değerlendirmesi: Arka dişlerdeki bir sorun da kulağa yayılan ağrıya neden olabilir. Diş hekiminiz bunu değerlendirir.
3. Çene ve kas değerlendirmesi: Kulak ve diş kaynaklı bir sorun bulunmadıysa ve ağrı çene hareketleriyle ilişkili görünüyorsa, çene eklemi ve çiğneme kaslarının değerlendirilmesi düşünülebilir.

Hemen Hekime Başvurmanız Gereken Durumlar

• Kulaktan akıntı ya da kanama
• Ateş, kulak çevresinde kızarıklık ve şişlik
• Ani işitme kaybı
• Ani başlayan ve geçmeyen kulak çınlaması
• Şiddetli baş dönmesi, dengesizlik
• Yüzde uyuşma, güçsüzlük ya da yüz kaslarında asimetri
• Boyunda ele gelen ve büyüyen şişlik
• Yutkunma güçlüğü ya da ses kısıklığıyla birlikte giden kulak ağrısı

Bu belirtiler fizyoterapinin alanı dışındaki durumlara işaret edebilir ve beklemeden değerlendirilmelidir.

Fizyoterapi Değerlendirmesinde Neye Bakılır?

Kulak ve diş kaynaklı bir sorun dışlandıktan sonra yapılan fizyoterapi değerlendirmesinde şunlar incelenir:

• Ağız açma miktarı ve açılırken çenenin izlediği yol
• Çene ekleminde ses ya da takılma olup olmadığı
• Çiğneme kaslarında, özellikle kulak önü ve şakak bölgesinde hassasiyet
• Kas üzerine yapılan basının tanıdık kulak ağrısını tetikleyip tetiklemediği
• Boyun hareketleri ve baş duruşu
• Diş sıkma alışkanlığı ve günlük çene kullanımı

Kas üzerine yapılan hafif bir basının kişinin tanıdığı kulak ağrısını ortaya çıkarması, ağrının bu kaslarla ilişkili olabileceğine dair önemli bir ipucudur. Tek başına kesin bir sonuç değildir; diğer bulgularla birlikte değerlendirilir.

Neler Yapılabilir?

Değerlendirme bulgularına göre çiğneme kaslarına ve çevre dokulara yönelik manuel terapi uygulamaları, çene ve boyun hareketine yönelik egzersizler ve günlük alışkanlıklara dair öneriler bir arada kullanılabilir. Diş sıkma eşlik ediyorsa, gündüz sıkmayı fark etmeye yönelik çalışma da programa eklenir; bu konuyu Diş Sıkma (Bruksizm) Neden Olur, Nasıl Geçer? yazısında ayrıntılı anlattım.

Gece plağı kullanıyorsanız ya da diş hekiminiz bir tedavi yürütüyorsa bunu paylaşmanız önemlidir. Plak ve fizyoterapinin birbirini nasıl tamamladığını Gece Plağı Yeterli mi? yazısında bulabilirsiniz.

Süreç boyunca kulak ağrısının sıklığı ve şiddeti, çene hareketleriyle ilişkisi ve eşlik eden şikâyetler birlikte takip edilir. Beklenen değişim görülmüyorsa, ilgili hekimle yeniden görüşmeniz önerilir.

Evde Dikkat Edebilecekleriniz

• Gün içinde dişlerinizin birbirine değip değmediğini kontrol edin; çenenin dinlenme pozisyonunda dişler ayrıktır.
• Sakız çiğnemeyi bırakın, büyük ve sert lokmalardan kaçının.
• Telefonla uzun konuşmalarda telefonu omuzla kulak arasına sıkıştırmayın.
• Kas gerginliği hissettiğiniz bölgeye ılık uygulama rahatlatıcı olabilir.
• Kulağınıza pamuklu çubuk ya da başka bir cisim sokmayın.

Çene eklemi şikâyetlerinin genel tablosunu merak ediyorsanız Çene Eklemi ve Diş Sıkma Rehberi'ne bakabilirsiniz. Bandırma'daki klinikte yaptığım değerlendirmeyle ilgili bilgiyi ise Çene Eklemi ve Diş Sıkma sayfasında bulabilirsiniz.